Το Δημοτικό Συμβούλιο Ζωγράφου απέρριψε ομόφωνα, κατά τη συνεδρίαση της 22ας Οκτωβρίου, τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) της κυβέρνησης για τη δημιουργία δικτύου μονάδων καύσης απορριμμάτων. Η γνωμοδότηση του Σώματος ήταν καθολικά αρνητική, αν και η ομοφωνία βασίστηκε σε δύο διακριτά σκεπτικά.
Το πρώτο σκεπτικό, υποστήριξαν η δημοτική αρχή της Τίνας Καφατσάκη, η «Συμμαχία Δημιουργίας» (Θόδωρος Μετικαρίδης) και το «Αγαπώ Ζωγράφου» (Κωστής Παπαναστασόπουλος). Απέρριψαν το σχέδιο καύσης θεωρώντας το ψεύτικη λύση που έρχεται να καλύψει το γεγονός ότι η ανακύκλωση παραμένει βαλτωμένη.
Το δεύτερο σκεπτικό, που εξέφρασε η Λαϊκή Συσπείρωση (Ανδρέας Καραβίδας), απέρριπτε το σχέδιο στη βάση μιας ριζικά διαφορετικής πρότασης για κεντρικό κρατικό φορέα διαχείρισης.
Ο πυρήνας της κριτικής όλων των πλευρών ήταν το γεγονός ότι η ανακύκλωση στην Αττική παραμένει στάσιμη κάτω από το 10%, την ώρα που οι επίσημοι στόχοι είναι 65% ή και 80%. Ο αντιδήμαρχος Οικονομικών Υπηρεσιών Χάρης Σταματάκης ήταν καυστικός, κατηγορώντας ευθέως το ιδιωτικό σύστημα διαχείρισης της ανακύκλωσης για αυτή την αποτυχία. «Γιατί έχει πατώσει η ανακύκλωση σε όλους τους δήμους στο 10%;», διερωτήθηκε, τονίζοντας ότι οι ιδιωτικές εταιρείες λειτουργούν χωρίς εποπτεία και έλεγχο.
Σύμφωνα με τον κ. Σταματάκη, το σύστημα είναι μια «πλήρης κοροϊδία»: οι ιδιωτικές εταιρείες θεωρούν το 75% του περιεχομένου των μπλε κάδων «μη ανακυκλώσιμο», το οποίο, μαζί με το 90% των σύμμεικτων, στέλνεται για ταφή. Το τραγικό, τόνισε, είναι ότι οι Δήμοι αναγκάζονται να πληρώνουν για αυτή την ταφή. Αυτή την αντίφαση τόνισε και ο έτερος αντιδήμαρχος Καθαριότητας, Διαχείρισης Απορριμμάτων και Ανακύκλωσης, Παναγιώτης Γκρέκας, λέγοντας ότι η κυβέρνηση επιβάλλει το «τέλος ταφής» ως τιμωρία στους Δήμους, χωρίς όμως ποτέ να τους στηρίξει με τις υποδομές (κάδους, ΚΔΑΥ) που απαιτούνται για να αυξηθεί η ανακύκλωση. Το συμπέρασμα ήταν σαφές: η καύση πρέπει να είναι η τελευταία επιλογή και όχι η πρώτη.
Όλες οι παρατάξεις συμφώνησαν ότι το σχέδιο ΣΜΠΕ έρχεται απλώς να αντικαταστήσει την (κορεσμένη πλέον) ταφή, δίνοντας στους ιδιώτες μια νέα, κερδοφόρα διέξοδο για τα απορρίμματα που οι ίδιοι αρνούνται να ανακυκλώσουν. Η κριτική στο οικονομικό μοντέλο ήταν σφοδρή. Το σχέδιο προβλέπει έξι μεγάλες μονάδες με αποκλειστική διαχείριση από ιδιώτες μέσω ΣΔΙΤ, χωρίς δημόσιο έλεγχο. Ο κ. Σταματάκης τόνισε ότι όταν η διαχείριση πάει σε ιδιώτη με κριτήριο το κέρδος, το κόστος θα το πληρώσουν οι πολίτες. Το «gate fee» (τέλος εισόδου) εκτιμάται ότι θα εκτοξευθεί στα 130 ευρώ τον τόνο, από 45 ευρώ που είναι σήμερα η ταφή. Ο κ. Γκρέκας περιέγραψε ένα μοντέλο διπλής χρέωσης: οι επιχειρηματίες θα επιδοτούνται για την κατασκευή (ΣΔΙΤ), οι δήμοι θα πληρώνουν για να δώσουν την “πρώτη ύλη” (τα σκουπίδια), οι επιχειρηματίες θα ξανα-επιδοτούνται για την παραγόμενη ενέργεια (ως ΑΠΕ) και, τέλος, θα πωλούν αυτή την ενέργεια πίσω στους πολίτες. Παράλληλα, ο κ. Παπαναστασόπουλος και ο κ. Μετικαρίδης στηλίτευσαν την απουσία ανταποδοτικών οφελών για τις τοπικές κοινωνίες, σε αντίθεση με πόλεις του εξωτερικού όπου παρέχεται θέρμανση σε ευάλωτα νοικοκυριά.
Η συζήτηση ανέδειξε επίσης μια θεμελιώδη διαφωνία για το τι μέλλει γενέσθαι με τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ) Φυλής. Ο κ. Σταματάκης (Δημοτική Αρχή) χαρακτήρισε το αίτημα της Λαϊκής Συσπείρωσης (που τέθηκε από τον επικεφαλής της Ανδρέα Καραβίδα) για άμεσο κλείσιμο του ΧΥΤΑ «πρακτικά αδύνατο» και «μη ρεαλιστικό». Μάλιστα, χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την υπόσχεση της κας Δούρου το 2014, η οποία «όχι μόνο δεν την κατήργησε, την πήγε και σε χειρότερη κατάσταση». Η Δημοτική Αρχή, αν και κατά της ταφής, φαίνεται να δέχεται ότι ο ΧΥΤΑ θα συνεχίσει να λειτουργεί ως αναγκαίο κακό, ειδικά από τη στιγμή που οι κυβερνητικές δεσμεύσεις για κλείσιμό του το 2025 έχουν αθετηθεί και η λειτουργία του παρατείνεται με νέες επεκτάσεις.
Αυτή η διαφορά προσέγγισης στο θέμα της Φυλής αποτύπωσε και τη βαθύτερη ιδεολογική διαφορά στις εναλλακτικές προτάσεις. Η «Λαϊκή Συσπείρωση», μέσω του κ. Καραβίδα, απέρριψε το σχέδιο, αντιπροτείνοντας ένα ριζοσπαστικό πλαίσιο διεκδίκησης έξι σημείων: 1● Να αποσυρθεί η ΣΜΠΕ για τις 6 μονάδες καύσης και να σταματήσει κάθε σχεδιασμός που προωθεί την καρκινογόνα καύση. 2●Επεξεργασία των απορριμμάτων με επίκεντρο την ουσιαστική ανακύκλωση / κομποστοποίηση, με διαλογή στην πηγή ανακυκλώσιμων υλικών και βιοαποβλήτων και με δραστικό περιορισμό της υγειονομικής ταφής. 3● Διασφάλιση επαρκούς κρατικής χρηματοδότησης για τη διαχείριση αποβλήτων με φορολόγηση του κεφαλαίου και κατάργηση όλων των χαρατσιών για τον λαό. 4● Η υλοποίηση των έργων επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των αποβλήτων να γίνεται από κρατικό φορέα που θα λειτουργεί με γνώμονα το σύνολο των λαϊκών αναγκών και όχι το καπιταλιστικό κέρδος. Κατάργηση κάθε είδους ιδιωτικοποίησης και επιχειρηματικής δραστηριότητας στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων. 5● Ο σχεδιασμός και η χωροθέτηση των υποδομών να γίνεται με κριτήριο την προάσπιση της υγείας και της ποιότητας ζωής των κατοίκων και της προστασίας του περιβάλλοντος. Να κλείσει τώρα ο ΧΥΤΑ στη Φυλή, να αποκατασταθούν ο χώρος και η ευρύτερη περιοχή, να απαγορευθεί κάθε νέα δραστηριότητα διαχείρισης αποβλήτων στην ευρύτερη περιοχή, να εκπονηθεί ολοκληρωμένη επιδημιολογική μελέτη χωρίς άλλες καθυστερήσεις. 6● Μαζικές προσλήψεις, μόνιμη και σταθερή δουλειά με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα για τους εργαζόμενους στη συγκομιδή – διαχείριση των απορριμμάτων. Επαυξημένα μέτρα υγιεινής και ασφάλειας για τους εργαζόμενους στον κλάδο, επαυξημένες επιδημιολογικές μελέτες στις επιβαρυμένες περιοχές. Να αποσυρθούν το Εθνικό Σχέδιο (ΕΣΔΑ) και τα Περιφερειακά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και τα νέα να εκπονηθούν με βάση τους άξονες του παραπάνω πλαισίου.
Η ουσιαστική διαφωνία μεταξύ του κ. Σταματάκη και του κ. Καραβίδα αποκαλύφθηκε στον διάλογό τους για τον ρόλο του κράτους. Ο κ. Σταματάκης (Δημοτική Αρχή) επέμεινε σε έναν «κρατικό φορέα», αλλά με την προϋπόθεση ότι σε αυτόν «η Αυτοδιοίκηση θα παίζει τον πρώτο ρόλο» ή «αποφασιστικό ρόλο». Ο κ. Καραβίδας (Λαϊκή Συσπείρωση) απέρριψε αυτή τη λογική, αποκαλύπτοντας τη βαθύτερη ιδεολογική του θέση. «Αυτή είναι η διαφορετική μας αντίληψη,» είπε ο κ. Καραβίδας. «Εσύ κύριε Σταματάκη, επιμένεις… να τη λες Αυτοδιοίκηση. Εμείς την λέμε Τοπική διοίκηση. Αυτή είναι η διαφορά». Με αυτή τη φράση, ο κ. Καραβίδας εξέφρασε τη θέση ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι ανεξάρτητος θεσμός, αλλά το «μακρύ χέρι» της κεντρικής διοίκησης (του κράτους). Γι’ αυτόν τον λόγο, η πρότασή του δεν αναθέτει την ευθύνη στην (κατ’ αυτόν εξαρτημένη) Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά απαιτεί να αναλάβει την ευθύνη (και τη χρηματοδότηση) απευθείας το κράτος. Τελικά, παρότι τις διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς τη λύση, η απόρριψη του κυβερνητικού σχεδίου που προωθεί την ιδιωτικοποίηση της καύσης ήταν απόλυτη και ομόφωνη.
