Άρθρο του Παναγιώτη Κόνσουλα,
Οικονομολόγου-Πολιτικού Επιστήμονα.
Το στεγαστικό πρόβλημα αποτελεί πλέον μία από τις πιο πιεστικές προκλήσεις για τη σύγχρονη Ελλάδα. Η αύξηση των τιμών, η εκτόξευση των ενοικίων, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η στασιμότητα των εισοδημάτων έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον που πιέζει ασφυκτικά νέους, οικογένειες και μεσαία τάξη. Η απόκτηση κατοικίας, κάποτε αυτονόητο όνειρο, έχει μετατραπεί σε δύσκολο εγχείρημα. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον η διαπίστωση της κρίσης, αλλά η ρεαλιστική αντιμετώπισή της.
Πρώτον, πρέπει να αναγνωριστούν οι αιτίες. Η καθυστέρηση στις οικοδομικές άδειες, η γραφειοκρατία, η ελάχιστη παραγωγή νέων κατοικιών από το 2010 και μετά, η επενδυτική πίεση, η εκτίναξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων και το κόστος κατασκευής συρρίκνωσαν την προσφορά. Την ίδια ώρα, η ζήτηση παραμένει υψηλή, δημιουργώντας ένα από τα πιο στρεβλά housing markets της Ευρώπης.
Η λύση απαιτεί συνδυασμό πολιτικών για αύξηση της προσφοράς και θωράκιση των πολιτών. Ένα μεγάλο βήμα είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών μέσω πραγματικής ψηφιοποίησης, ενιαίων κανόνων και κατάργησης γραφειοκρατικών εμποδίων. Η Ελλάδα δεν μπορεί να καλύψει το κενό χωρίς ταχύτερη παραγωγή κατοικιών και σταθερό πολεοδομικό πλαίσιο παντού.
Δεύτερον, απαιτείται ενεργή στεγαστική πολιτική: κίνητρα σε νέους για αγορά, προγράμματα ανακαίνισης κενών διαμερισμάτων και συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα για τη δημιουργία προσιτών κατοικιών (affordable housing). Στην Ευρώπη, τέτοια μοντέλα λειτουργούν με επιτυχία, μειώνοντας σημαντικά τις τιμές ενοικίων σε πιεσμένες περιοχές και η κυβέρνηση ήδη δείχνει με τις πρωτοβουλίες της να το έχει καταλάβει.
Τρίτον, η αγορά χρειάζεται εξορθολογισμό.
Η υπερσυγκέντρωση ακινήτων σε βραχυχρόνιες μισθώσεις πρέπει να αντιμετωπιστεί με ισορροπία, όχι με τιμωρία. Ρυθμίσεις που δεν πλήττουν τον μικρό ιδιοκτήτη αλλά περιορίζουν τη μαζική εμπορευματοποίηση ολόκληρων πολυκατοικιών μπορούν να ανακουφίσουν την αγορά μακροχρόνιας μίσθωσης και να αυξήσουν τη διαθέσιμη προσφορά.
Τέλος, καμία πολιτική δεν πετυχαίνει χωρίς οικονομική σταθερότητα, αύξηση εισοδημάτων και τραπεζική στήριξη με χαμηλότοκα δάνεια. Οι πολίτες πρέπει να μπορούν να αντέξουν οικονομικά ένα σπίτι. Το πρόβλημα δεν λύνεται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά με στοχευμένες παρεμβάσεις και συνεργασία όλων των φορέων, η Ελλάδα μπορεί να επαναφέρει την κατοικία στο κέντρο μιας αξιοπρεπούς και βιώσιμης ζωής. Η πολιτεία οφείλει να εγγυηθεί ότι η κατοικία δεν θα είναι προνόμιο λίγων αλλά δικαίωμα για όλους.
